Categorie: Column

Overzicht van de Column artikelen.

2015 Kind centraal in nieuw stelsel

KIND centraal in nieuwe stelsel?

Mijn eerste prive ervaringen met het nieuwe stelsel waar de gemeente vele verantwoordelijkheden gekregen heeft wil ik graag delen in een blog. Niet om af te zijken maar om met elkaar van te leren.

Ik zie dat ik op mijn prive telefoon een paar keer gebeld ben door een onbekend nummer. Ik zie een app van mijn man dat Wim kan bellen over zijn kleinzoon. Wim is een gepensioneerde oud collega van mijn man. Wij hebben nooit echt contact gehad maar ik herinner mij nog een personeelsuitje van de winkelketen enkele jaren terug. Toen heb ik verhalen gehoord over een vechtscheiding van zijn dochter, problematiek rond fusiegezinnen en de zorgen om de kleinkinderen.

Wim wist nog dat ik iets met jeugd deed en hoopte dat ik kon helpen nu zijn kleinzoon van 17 bij hem in huis zit. Hij wil de school af maken maar zijn vader wil de spullen die daar voor nodig zijn niet afgeven. De vader heeft aangegeven dat hij zal zorgen dat zijn zoon in een instelling geplaatst gaat worden. Opa is bang en vraagt zich af of dat mogelijk is. Ook vraagt hij zich af of hij in aanmerking kan komen voor een financiële tegemoetkoming aangezien ze het niet breed hebben. Maar bovenal wil hij dat zijn kleinzoon de spullen krijgt van vader die nodig zijn om de school te vervolgen. Ik hoor Wim zijn verhaal aan en zeg dat ik er even over moet nadenken.

Ik weet natuurlijk helemaal niets van wat hier allemaal achter zit maar hoorde wel de zorg over zijn kleinzoon en de focus op het afmaken van de school.

We besluiten enkele dagen later toch maar even in de auto te stappen en naar de andere kant van het land te rijden om Wim de e-mail adressen en telefoonnummers te overhandigen van de school, het wijkteam en veilig-thuis in zijn gemeente zodat zij ondersteuning kunnen zoeken bij het vinden van oplossingen voor de problemen waarvoor zij zich gesteld zien.

Na 2 weken belt Wim weer op met het verhaal dat de school geprobeerd heeft in contact te komen met vader maar dat deze niet mee wil werken. De school kan verder niets doen. Ook heeft Wim telefonisch contact gehad met het wijkteam. Het wijkteam geeft aan niets te kunnen en mogen doen omdat de gescheiden ouders beiden het gezag hebben. Wim vraagt of zij niet langs kunnen komen want dan kan hij het allemaal beter begrijpen en onthouden. Het wijkteam geeft aan volgens het clik-call-face principe te werken en dus vooralsnog niet thuis langs te komen.

Ik stuur vervolgens de gegevens van het jongerenwerk en het maatschappelijkwerk in de betreffende gemeente naar Wim. Wellicht dat zij deze familie verder kunnen ondersteunen bij de problemen waarvoor zij zich gesteld zien.

Het betreft hier een minderjarig kind van 17 jaar dat gezien zijn verleden en de huidige situatie wellicht in zijn ontwikkeling bedreigd word, dreigende school uitval e.d. Zou dit niet de eerste focus moeten zijn?

Ik hoop dat een en ander in de bespreking van de school en/of het wijkteam (met betrokken burgers er bij zouden we toch gaan doen?) terug komt en er gekeken gaat worden vanuit het belang van deze jongere en hoe deze jongere en zijn omgeving in de kracht gezet kunnen worden en welke ondersteuning daar bij nodig is … op weg naar een plekje in onze samenleving.

Om te beginnen maar gewoon een gesprek aan de keukentafel, zo was het toch bedoeld?

17 januari 2015

4 Maanden later, mei 2015

Opa heeft diverse contacten gehad met de mentor en een adviseur van de school en de wijkteam medewerker.

Zij geven aan niets te kunnen omdat er met vader geen contact te krijgen is.

Op mijn verzoek zoekt opa 3 maanden later contact met het AKJ Advies- en klachten bureau Jeugdzorg.

Zij verwijzen door naar veilig thuis (voorheem AMK), daar gaan ze het nu uitzoeken.

opa wacht weer….

Juni 2015
Opa ervaart nog steeds geen ondersteuning bij de problemen waar voor hij zich gesteld ziet nu zijn kleinzoon bij hem in huis woont

Ook Veilig Thuis geeft aan niets voor opa te kunnen doen en verwijst terug naar de ouders.

Opa krijgt geen erkenning, wordt niet gehoord ook niet in de vorm van het er bij halen van bv het maatschappelijkwerk, een ouderenwerker, vrijwillig ouderen bezoeken of id … Wellicht heeft men de indruk door de wijze van communiceren van opa dat hij slechts zijn gelijk wil halen en wil men zich niet wagen aan dit soort ingewikkelde families kwesties. Op zich begrijpelijke maar het gaat hier toch om de zorg voor een kind die dan wel al 17 is, maar toch … Het gaat nu goed met de jongen bij opa dus ieder denkt mogelijk lekker op eigen kracht laten gaan. Nog even en dan is hij 18 en volwassen. Inmiddels is opa 3 wijkteammedewerkers en 2 veilig thuis medewerkers verder.

Opa overweegt een klacht in te dienen bij de gemeente immers hij is van het kastje naar de muur gestuurd en niemand heeft hem ondersteund bij de problemen waar voor hij zich gesteld zag zoals o.a. de extra kosten nu hij als informeel netwerkpleeggezin functioneert en het gezags vacuum.

Dus weer terug naar het AKJ is mijn advies.

2013 Tuitjenhorn, zwarte Piet en de kleurrijke decentralisaties

Sinterklaas zal toch niet dermate last hebben van ouderdomsklachten dat we de Pieten moeten gaan kleuren om de onschuld van het volksspel zichtbaar te maken.

De zwarte Piet gaat naar de professional die doet wat werkt! De professional die de regie houd bij de burger en zijn netwerk. De professional die niet zorgt voor maar zorgt dat. De professional die uit gaat van eigen verantwoordelijkheid en eigen mogelijkheden van de burger.

In Tuitjenhorn hadden zieke burger, netwerk en de huisarts als professional overeenstemming vanuit een jaren lange relatie. Mogelijk heeft de huisarts niet volgens regels en protocol gehandeld, maar hij deed wel wat werkte. En vervolgens kreeg de huisarts de zwarte Piet. Hij werd in zijn rode hart geraakt, bloedend hart, hij nam zijn eigen regie en pleegde zelfmoord.

Natuurlijk was de jonge co-assistent geschokt. Hoeveel ‘groen als gras’ heb ik er al niet voor bij zien komen bij o.a. de geestelijke gehandicaptenzorg, dienst justitiële inrichting, de Raad voor de Kinderbescherming, gemeentenland e.d. Een spoor van vernielingen ontstaat als  mensen ‘groen als gras’ gehoor vinden bij mensen die denken de waarheid in pacht te hebben, bij de blauwe protocollen fetisjisten.
Zie b.v. ook 2008 Seks als wapen.

De samenleving is nog steeds een feestje van gele en blauwe protocollen fetisjisten. De protocollen fetisjisten voelen zich eenzijdig gesteund door een geschiedenis van wetten, regels, papieren tijgers, inspecties en hoge torens met tekentafels. Zij bekijken zaken als wiskundige formules en niet als levende groene dansende processen. Zij zijn onbekend met het systeem-denken en trekken zaken uit het verband om een maakbare en beheersbare werkelijkheid te creëren. Zij gaan uit van 1 waarheid, willen aan waarheidsvinding doen, zoeken een zwarte Piet en zijn blind voor de complexe werkelijkheid, meerzijdige partijdigheid en de witte voortdurende ontplooiing of voortschrijdende inzichten. Het bevoogdende ‘zorgen voor’ vanuit de eigen waarheid zit diep in de wortels of in de aderen.

De protocollen fetisjisten transformeren niet mee, ook al staan er wetswijzigingen aan te komen die moeten leiden tot andere manieren van zorg en ondersteuning. De overheid moet niet langer zorgen voor- maar zorgen dat -mensen zelf met hun problemen aan de slag gaan en zelf de regie houden. Als ze er niet op eigen kracht uit komen, dan staat de gemeente klaar om hen verder te helpen. Aan de wetswijzigingen liggen uitgangspunten ten grondslag als het uitgaan van eigen verantwoordelijkheid en eigen mogelijkheden van de inwoner, het verminderen of voorkomen van een beroep op (zware) zorg en het versterken van de buurt, het netwerk e.d. …

In Tuitjenhorn was de zorg rond de zieke geregeld en was er overeenstemming over de handelwijze. Mogelijk niet gevolgde protocollen en regels kunnen in gesprek, in dialoog, opgepakt worden, daar van kan geleerd worden. Helaas begrepen de protocollen fetisjisten van oa de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) en het openbaar ministerie (OM) dit niet. Wie of wat heeft er baat gehad bij de handelswijze in Tuitjenhorn van IGZ en OM?

De familie in Tuitjenhorn zit helaas met naast het reguliere verdriet van een langdurig zieke die is overleden en uit zijn lijden verlost is, nu ook met het verdriet over de huisarts die zich van het leven beroofd heeft, de inspectie en OM die alles veroordelen, de media die er volop aandacht aan geeft, e.d. …

De omgang met dit soort incidenten door oa inspectie, OM en media creëren een spoor van vernielingen in onze samenleving.

De Tuitjenhorn reflex (meer regels, betere registratie, meer controle, meer toezicht, meer handhaving)  is vergelijkbaar bv met het Savanna effect na 2004. Het optreden toen van inspectie en OM heeft geleid tot  een enorme stijging van het aantal ondertoezichtstellingen en uithuisplaatsingen onder het motto ‘de overheid weet het beter’. Professionals die werken in de complexe werkelijkheid van het leven gingen zich indekken omdat zij niet het risico wilden lopen om als los lopend wild de zwarte Piet te krijgen. Het voldoen aan protocollen, regels, voorschriften werd belangrijker dan het professioneel handelen.
Zie o.a. 2008 Ruwe bolster, gespleten pit.

Er is vervolgens weer een tegen-stroom opgang gekomen gericht op minder regels, minimale bureaucratie en meer zelfsturing. Zie b.v. buurtzorg en de vele proeftuinen met generalistische teams. Gerichtheid op ruimte – vrijheid en verantwoordelijkheid- voor de professional. Vrijheid om naar bevind van zaken te handelen en het interventietraject af te stemmen op de specifieke situatie van de cliënt/patiënt/jeugdige/leerling/burger/gezin/huishouden en diens omgeving en het bij te sturen naargelang de ontwikkelingen daarin. Verantwoordelijkheid, om het traject te richten op de doelstellingen van herstel en versterking van het eigen probleemoplossend vermogen opdat bemoeienis van buitenaf overbodig wordt. Hulp tot zelfhulp dus, zo dicht mogelijk bij, het liefst thuis in de lokale situatie.
Zie o.a. 2012 Nieuwe autoriteit.

De huisarts in Tuitjenhorn nam de vrijheid en verantwoordelijkheid en kreeg vervolgens de zwarte Piet.

Wat betekent dit voor al die projecten, pilots en proeftuinen met sociale wijkteams, generalisten e.d. … die zich voorbereiden op de transitie naar de gemeenten. Wat gebeurd er met de ruimte -vrijheid en verantwoordelijkheid- voor de professional als er een incident plaats vindt. Want dat er incidenten plaats zullen blijven vinden weten we zeker. Wat gaat de gemeente dan doen ?  We kennen immers allemaal de beeld vorming rond gemeenten uit eigen ervaring, cabaret als Koefnoen en van Kooten en de Bie, het boek kantoorlog, googel eens op ambtenaren humor … We kennen immers de strakke handhavers en ambtenaren die alle risico’s willen uitsluiten.

Tuitjenhorn, Savanna en zwarte pieten roepen angst en wantrouwen op, in plaats van het zo broodnodige vertrouwen en samenspel dat de samenleving nodig heeft om al lerende en ontwikkelende samen het beste te doen voor onze toekomst.

Als we de inspectie, het OM, de gemeenten e.d. zien als een soort van Sinterklaas boven het kleurrijke spel van de pieten. Dan vraag ik mij ernstig af of Sinterklaas niet dermate last heeft van ouderdomsklachten dat we de Pieten moeten gaan kleuren om de onschuld van het volksspel zichtbaar te maken.

De tijd zal het leren.

2013 Lef voor Kinderen

Hebben we in Nederland het lef om werkelijk te investeren in de toekomst, in kinderen?

Een ramp op zijn tijd geeft richting aan beleid. Zo zijn de twee door hun vader vermoorde broertjes aanleiding om essentiële zaken op de agenda te krijgen. Zaken waar Lef voor nodig is om ze door te voeren in het leven. Leven is het meervoud van Lef. Leven zit er niet meer in voor de vader en de vermoorde broertjes. Maar ons leven vraagt nog wel veel lef van ons allen om voor vele kinderen een aantal zaken essentieel te veranderen. Via twitter, blogs, columns e.d.. steken mensen met lef hun nek uit om verbeteringen aan te brengen voor vele kinderen. Kinderen zijn de toekomst !

Enkele twitter berichten;

@BBKwetter Mooi moment om VECHTSCHEIDING op agenda te krijgen en wat mensen die voorheen de liefde bedreven elkaar en de kinderen vervolgens aan doen..

@PDijkshoorn Wijze woorden ‪@michadewinter nav dood 2 jongens: wel onderzoeken of er fout gemaakt is, maar illusie te denken dat het nooit meer gebeurt

@whasselaar Het met beschuldigende vingers wijzen naar de jeugdzorg..Voorzie weer een terreur van nieuwe protocollen en nog meer angst bij hulpverleners.

@RvdK_minvenj Van 4800 naar meer dan 5200 vechtscheidingsonderzoeken. 
Vechtscheidingen komen in alle lagen vd bevolking voor.

@egerrit Grunberg/VK; open samenleving impliceert nemen van risico’s. Absurde eis uitbannen elk risico is geen teken van weerbaarheid maar van zwakte.

@BBkwetter It takes the whole village bij het voorkomen dat onomkeerbare wanhoopsdaden uitgevoerd worden door ex geliefden in vechtscheiding.

@RobertVermeiren ‪#VK @michadwinter Effect van eerdere drama’s was dat kinderen sneller uit huis werden gehaald. Ook daar zijn drama’s uit voortgekomen.

@SWVBdh En dat zijn er veel! “We horen nooit hoeveel drama’s Jeugdzorg heeft voorkomen”.

@parlanjeugdhulp Lees de column van Malou van Hintum ‪#Volkskrant. Andere kijk op ‪#Jeugdzorg en het drama rond Julian en Ruben.

Malou van Hintum, politicoloog en columnist, schrijft oa over de aangewezen schuldigen n.l. de vader en jeugdzorg;

“De vader, omdat hij zijn twee zonen en zichzelf heeft vermoord. Die daad is afschuwelijk, en daarom is het eenvoudig om hem de schuld voor de vechtscheiding die ten grondslag zou liggen aan dit drama, ook volledig in de schoenen te schuiven.

Jeugdzorg is altijd een gemakkelijk doelwit, want als er iets is wat natuurlijk nooit vlekkeloos kan verlopen, is het de opvang van en zorg voor mensen met ingewikkelde problemen. Laat staan als die mensen, vriendelijk gezegd, niet graag bij elkaar op de koffie gaan. Dat er verschillende mensen en instanties aan te pas komen om die problemen op te lossen, geeft Jeugdzorg in de media en voor het grote publiek automatisch een brevet van onvermogen.

Laten we wel wezen: het enige dat wij als buitenstaanders weten van de vader en moeder van Julian en Ruben en de broertjes zelf, is dat er fikse problemen waren. We hebben maar een oppervlakkig idee van de aard daarvan. We weten bijvoorbeeld niet of de vechtscheiding waarvan sprake zou zijn, te wijten was aan één partij die de boel traineerde of aan twee mensen die hun hakken in het zand zetten.

Hoe dan ook, kennelijk kon of wilde de vader de hele situatie niet meer aan, en heeft hij besloten er een drastisch einde aan te maken. En kennelijk kon het feit dat hijzelf een nieuwe partner had gevonden, hem daar niet van weerhouden.

Achteraf is dat gemakkelijk geconstateerd”.

Potentiële kindermoordenaars
Telkens als er een dramatisch incident plaatsvindt, en dat is eens in de paar jaar, staat Jeugdzorg volop in de schijnwerpers. We horen in de tussentijd nooit welke drama’s zijn voorkomen. We horen ook nooit hoeveel vergelijkbare gevallen er waren die niet geleid hebben tot moord en doodslag.

Menselijk gedrag voorspellen is een van de moeilijkste dingen die er zijn. Mensen kunnen veranderen, omstandigheden kunnen veranderen, toevalsfactoren kunnen een situatie ten goede of juist ten kwade keren. Vergelijkbaar gedrag in vergelijkbare situaties hoeft niet dezelfde gevolgen te hebben. Als we alle vaders moeten vrezen die hun kind weleens hardhandig vastpakken en een keer onder de douche zetten om af te koelen, lopen er aardig wat potentiële kindermoordenaars in Nederland rond.

Geen recht
Iets anders is dat er altijd gruwelijke incidenten zullen blijven. Elk risico uitbannen is onmogelijk. Wel moeten hulpverleners proberen de zorg zo goed mogelijk te organiseren, en daar valt nog best wat te verbeteren. De aankomende forse bezuinigingen in de jeugdzorg, samen met de razendsnelle decentralisatie van deze zorg naar de – niet zelden onervaren en slecht geïnformeerde – gemeenten, beloven wat dit betreft juist niet veel goeds. Bedenk daarbij dat psychiatrische zorg voor kinderen geen recht blijft, maar een gemeentelijke voorziening wordt, en je ziet het nu al aankomen: meer slachtoffers, meer incidenten.

“Soms kan voorspellen wél.”

Kinderen maar ook bezuinigingen en decentralisatie vragen om transformeren met lef!

@BBkwetter Jeugdzorg kan zonder dwang!het kan echt anders! Maar dan moeten we durven transformeren !

Er zijn maar weinig landen ter wereld waar in de jeugdzorg zoveel dwangmaatregelen worden toegepast en waar zoveel kinderen worden opgesloten als in Nederland.

Kan dit ook anders?

De raad van bestuur van Spirit heeft hierover een opiniestuk geschreven.

“Wanneer er in Nederland ernstige problemen zijn bij opvoeden en opgroeien dan kunnen er dwangmaatregelen worden toegepast. Bijvoorbeeld kinderen onder toezicht stellen van de staat door de inzet van gezinsvoogden. Of kinderen opnemen in gesloten instellingen zoals Jeugdzorg-plus instellingen en justitiële jeugdinrichtingen. Het argument voor deze dwangmaatregelen ligt meestal in het feit dat de veiligheid in het geding is, veiligheid voor het kind of de veiligheid voor de maatschappij.

Wanneer wij als professional kijken naar de ouders en kinderen die dit betreft, dan zien we vooral onmacht. Onmacht in het opvoeden en onmacht om het leven op een normale manier vorm te geven. Ons antwoord op deze onmacht is het inzetten van dwangmaatregelen in combinatie met hulp. Ik vraag mij ernstig af of dit wel een passende combinatie is.

Als ouder weet je zelf wel dat wanneer je kind onhandelbaar is, het pedagogische antwoord van dwangtoepassing (lees: straf) meestal slecht werkt. Begrijpen wat een kind drijft en hoe je echt in contact komt, werkt veel beter. Straf en repressie kunnen juist een beletsel voor dit contact zijn.

Wat in het klein niet werkt, werkt in het groot (stelselbreed) ook niet. Dat zie je terug in het averechts effect dat dwangmaatregelen en het dreigen hiermee hebben. Uit angst voor dwangmaatregelen wenden ouders die hulp nodig hebben zich niet vrijwillig tot de hulpverleners en blijven ze argwanend bij opgelegde hulp.

Daarnaast zijn aan het dwangsysteem een groot aantal organisaties verbonden: instellingen die jeugdbescherming en jeugdreclassering uitvoeren, het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK), de kinderrechters en de Raad voor de Kinderbescherming. Uiteraard zijn aan de inzet van deze organisaties hoge kosten verbonden. Ook zorgt het systeem voor doublures: gezinsonderzoeken worden door zowel het AMK als de Raad gedaan en naast een gezinsvoogd is ook een jeugdhulpverlener in het gezin actief. Er moet daardoor veel overleg en afstemming plaatsvinden. Ook bij cliënten leidt het tot verwarring: wie gaat over wat?

Kan dit ook anders? Menslievender en effectiever? Het antwoord is eenvoudig en te vinden op enkele honderden kilometers van Nederland.

In Denemarken helpt men precies dezelfde ouders en kinderen met precies dezelfde problemen, zonder gedwongen maatregelen.

Hier bestaan alle bovengenoemde dwang-instituties niet. De jeugdhulp valt er sinds 2007 onder de gemeenten. Bij problemen bij opgroeien en opvoeden bieden maatschappelijk werkers van de gemeenten hulp. De veiligheid van kinderen wordt met hetzelfde instrument als in Nederland in kaart gebracht, namelijk signs of safety. Echter, het systeem is gebaseerd op waarden als vertrouwen en gelijkwaardigheid.

De maatschappelijk werkers kunnen in ingewikkelde situaties meer gespecialiseerde organisaties inschakelen. Voor uithuisplaatsingen zijn er pleeggezinnen en een beperkt aantal leefgroepen.
In slecht een klein percentage (8%) van alle uithuisplaatsingen is er sprake van onvrijwillige uithuisplaatsing. Een gemeentelijke commissie, bestaande uit twee psychologen, een rechter en twee locale politici besluit over de gedwongen uithuisplaatsingen. Vijf mensen. Geen Raad voor de Kinderbescherming, geen gezinsvoogden, geen kinderrechters. In deze gevallen betreft het meestal ouders met een verstandelijk beperking of zwaar drugsverslaafden.

Jongeren die een delict hebben gepleegd of zeer ernstige problemen hebben worden in open instellingen met intensieve begeleiding geplaatst. Weglopen kan. De groepsleider loopt net zo lang met de jongere mee naar buiten tot hij het opgeeft. En het werkt!

Na intensieve menslievende begeleiding bereikt men goede resultaten met deze jongeren en hun ouders. Maar liefst 75 % slaagt erin om weer een goede plek in de maatschappij te vinden.

De nieuwe jeugdwet is in Nederland aanstaande, ook hier gaat de jeugdhulp over de gemeenten. Dit is het moment om ook het dwanggedeelte ter discussie te stellen. Met als bijkomend voordeel: de gehele bezuiniging op jeugdhulp kan worden opgevangen zonder kwaliteitsverlies. Met bovenal een effectievere én menslievende benadering.”

Hebben we in Nederland het lef om werkelijk te investeren in het leven en in de toekomst?

De tijd zal ons het leren!