2016 Schaamte voorbij

Jeugdland is kwetsbaar
Natuurlijk schaamt jeugdland zich als het niet heeft kunnen voorkomen dat kinderen opgroeien onder dreiging en mishandeling en er een kind dood is gegaan. Natuurlijk is jeugdland niet de schuldige als een ander de trekker over haalt of de fatale klap geeft. Natuurlijk is de wereld niet maakbaar en kan Jeugdland niet alle incidenten, calamiteiten en drama’s voor komen. Natuurlijk gaat er ook heel veel goed in jeugdland en vinden we dat normaal en staat dat niet in de krant.
Jeugdland is kwetsbaar.

Professionals zijn kwetsbaar
Waarom is het zo moeilijk voor hulpverleners, managers en bestuurders in Jeugdland om kwetsbaar te zijn? Alsof je als professional in jeugdland niet kwetsbaar mag zijn, het je niet mag raken en je het in ieder geval niet naar buiten mag laten zien.
We kunnen toch niet accepteren dat er zo veel kinderen in Nederland zijn die niet op een plek wonen waar zij kind mogen zijn, waar zij mogen worden wie zij zijn, waar zij inspraak hebben en niet bang hoeven te zijn. We kunnen toch niet blijven accepteren dat er in Nederland gemiddeld elke week een kind aan de gevolgen van kindermishandeling overlijd?
Dat raakt je in jeugdland.

Transformatie
1. Er is veel ingezet om verbeteringen tot stand te brengen in Jeugdland zoals b.v. een nieuwe jeugdwet, decentralisaties, regie bij gemeenten, passend onderwijs, de beroepscode, richtlijnen e.d. De notities en advies rapporten duikelen over elkaar heen zoals b.v. Manifest kring van Veiligheid, Een gedurfde ambitie, de rapportages van de kinderombudsman, de inspectie rapporten, het rapport Leren van Calamiteiten.

2. Allemaal papieren buitenkant. Maar ook van binnen uit leert Jeugdland bijvoorbeeld in sessies als ‘learning to gether’, prisma analyse, spiegel groepen, intervisie, deskundigheidsbevordering e.d.

Gelijktijdig lezen we in de krant bijvoorbeeld

  • De 7-jarige Papillon uit Heerlen, onvoldoende prioriteit aan de veiligheid, meer gekeken naar de toestand van de moeder dan naar de situatie van het kind, niet gehandeld op basis van een volledige, gezamenlijke probleemanalyse, evenmin een gezamenlijk sluitende aanpak voor het gezin
  • Sharleyne lag dood onder aan de flat in Hoogeveen. Dat wat we deden, was op zich goed en met de beste intenties, maar het was niet genoeg. De professionaliteit van de betrokken medewerkers wordt niet in twijfel getrokken, maar de inspecties zien verbeterpunten en dragen ons op die door te voeren, in samenwerking met onze partnerinstellingen.
  • De kinderen uit Roeolfsarendveen. De instellingen afzonderlijk hebben gedaan wat ze volgens de wet moesten doen. Ondanks dat hebben we met z’n allen de veiligheid van de kinderen niet kunnen borgen en dat trekken we ons erg aan. De omstandigheden hebben er volgens de inspectie toe geleid dat hulpverleners niet op de hoogte waren van alle feiten. Daarbij zijn zij op het verkeerde been gezet door de ouders, die aangaven vrijwillig mee te werken.
  • De baby in Rotterdam, de moeder die het water in liep met haar kind in Hoorn, de verstopte baby lijkjes, etc.

Het gelijk voor bij
Opvallend blijven opmerkingen zoals dat alle organisaties gedaan hebben wat zij moesten en dat de professionaliteit van betrokkenen niet in twijfel wordt getrokken. De vinken zijn goed gezet en dan volgt er blijkbaar een soort fatalisme, berusting, acceptatie of statische ‘dood in de pot’. Alsof het er niet meer toe doet als de vinken maar gezet zijn. Operatie geslaagd, patiënt overleden.
Natuurlijk is de wereld niet maakbaar, natuurlijk willen we leren, maken we verbeterplannen, maar we kunnen toch niet blijven accepteren dat er in Nederland gemiddeld elke week een kind aan de gevolgen van kindermishandeling overlijd? Weer een rapport, weer verbeterplannen en dit al jaren lang. Het blijven woorden en vinken. Jeugdland moet van vinken naar vonken, handelen vanuit passie en gedrevenheid, vanuit de vonk voor het kind.

Erkennen van fouten
Als Jeugdland daadwerkelijk wil leren van calamiteiten en gezinsdrama’s dan zal Jeugdland toch ook van binnen uit moeten waarnemen en verbinden, fouten durven erkennen, achteraf gezien verkeerde inschattingen toegeven, kwetsbaar durven zijn in de reflectie. Het voldaan hebben aan vinken, het naar voren brengen van papieren kennis, registratie en privacy is dan onvoldoende.
Het kenmerkt een professional als deze van binnenuit wil voelen, waarnemen, leren, veranderen en groeien in het belang van het kind, in zijn argumenten en keuzes kwetsbaar durft te zijn en dat kan uitdragen.

Het gaat niet om de buitenkant van protocollen, richtlijnen, vinken e.d… De beroepscode maakt dit ook duidelijk. Als professional heb je eigen verantwoordelijkheid.

Waarom blijven organisaties, besturen, hulpverleners zich zo verdedigen, waarom is er die gerichtheid op de vinken, waarom is het zo moeilijk om fouten te erkennen? Jeugdhulp is toch geen wiskunde, het is mensen werk en waar mensen werken worden fouten gemaakt. Dat die fouten soms vergaande gevolgen kunnen hebben is vreselijk maar dat geldt niet alleen voor de jeugdhulp. Ook bijvoorbeeld medische missers zijn vreselijk bv. daar waar het verkeerde been is afgezet of de patiënt overlijd als gevolg van een verkeerd medicijn. Mensen die ten onrechte jaren lang achter de tralies in de gevangenis belanden. Onlangs de zaak in Tuitjehorn met als gevolg zelfmoord door de huisarts.

Jeugdland met zijn ‘wij cultuur’
Bij welke organisatie in Jeugdland hoor jij? Het belang en de eer van de organisatie staat vaak in de picture. Grote machtsafstanden spelen er in jeugdland, parallel met de positie van kinderen. Binnen de organisaties zijn impliciete eerregels of erecodes een middel om concurrenten op afstand te houden. Bij een incident of calamiteit focust Jeugdland eerst op de eigen bijdrage en wordt onbewust gekeken of de schuld naar de collega’s van andere organisaties kan gaan. Geef binnen Jeugdland niet al te openlijk kritiek want dat wordt gezien als niet loyaal zijn aan de eigen organisatie. Alle neuzen moeten dezelfde kant op. Eerschending of ‘de vuile was buiten hangen’ is erger naar mate het buiten de eigen groep plaats vindt. Dan val je je organisatie af en dat is dan niet strategisch. Is het een angst cultuur of een schaamte cultuur? Angst voor de gezagsdrager met zijn privacy, voor de bestuurder met zijn organisatie, voor het tuchtrecht , de pers? Schaamte voor de onmacht, afhankelijkheid en kwetsbaarheid? Er wordt met man en macht geprobeerd controle te houden over de eigen groep, over de eigen organisatie, over jeugdland. Maar jeugdland is niet maakbaar. Met de transformatie wilden we meer openheid en transparantie, meer ruimte en vertrouwen, maar dat blijkt in de praktijk van alle dag nog moeilijk. En zeker na calamiteiten en incidenten kunnen we niet ontkennen dat dat enerzijds een beheers reflex oproept en anderzijds een reflex naar afhankelijk gedrag en de vraag wat wil de organisatie? Maar de organisatie dat ben jij, Jeugdland dat ben jij.

‘IK cultuur’ te midden van de ‘wij cultuur’
Gedrevenheid komt voort uit passie, het belang van het kind. Van daaruit worden zelfstandig keuzes gemaakt. Machtsafstanden maken plaats voor verbinding. Bazen en organisaties zijn ondergeschikt aan de bedoeling. Het leven, de toekomst, het belang van het kind staan centraal. Als alle neuzen dezelfde kant op staan kijkt niemand elkaar meer in de ogen aan. Weerstand geeft warmte, wrijving glans. Er is energie nodig om verder te komen. Dwarsliggers zijn nodig voor de spoorverbinding. Straight, open en eerlijkheid. Bekennen en toegeven van fouten of verkeerde inschattingen. In de spiegel durven kijken. Slecht nieuws direct brengen immers zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Openheid en transparantie hoog in het vaandel ook als het gaat om zaken die niet goed gaan, handelingsverlegenheid,geen aansluiting kunnen krijgen, verkeerde inschattingen, gemiste signalen, ethische dilemma’s, integriteit kwesties. Dat valt niet altijd even lekker in het politieke spel van de ‘wij cultuur’.

Thebigbitch.nl
Op persoonlijke titel staan verhalen op de site. Bijvoorbeeld 2012 Kansrijk jong, betuttelend oud, en 2013-2016 Oprukkende veiligheidsspecialisten en de categorie: Angst Regeert. Vanuit de ‘wij cultuur’ voelt men zich geraakt door de kritische toon van een insider. Excuses zijn op zijn plaats want het is immers niet de bedoeling collega’s uit de ‘wij cultuur’ pijn te doen. De intentie is slechts vanuit passie voor het kind de discussie te voeden, ook lastige onderwerpen op tafel te brengen of die onderwerpen nu uit werkervaringen of uit prive ervaringen voortkomen. Het leven is meer dan een politiek spel en kent ook een moreel kompas.Het kompas vraagt om onderwerpen als geweld in de jeugdzorg, sexueel misbruik, dood kind, handelingsverlegenheid, onkunde uit onervarenheid, ethische dilemma’s e.d. op tafel te leggen.

De adviezen van o.a. de inspecties worden ervaren als een frisse wind in de rug (bijvoorbeeld: Leren van Calamiteiten 2).

Is er voldoende vertrouwen en ruimte voor verschillen, voor de ander, voor diversiteit in de ‘wij cultuur’ van jeugdland, voor ‘het gelijk voorbij’?
Mag je kritisch en kwetsbaar zijn?

Terugkerend patroon
Het is prachtig dat wij deze transitie en transformatie in jeugdland mogen mee maken. Steeds weer proberen we een stapje verder te komen.

Zie het verhaal op de site over Jeugdland ervaringen; 2008 Ruwe bolster gespleten pit over de wijze uil en Calimero.

Hoor en zie het You Tube filmpje uit 2012 “It takes a whole village to raise a child”.
Succesvolle samenwerking valt niet mee, de aard van het beestje speelt ons parten, we hebben de natuurlijke neiging om in stammenverband te opereren. (de realistische conflict theorie)
Lees de nabeschouwing van het eind rapport van de pilot jeugdhulp en sociale wijkteams uit 2014; “Botsende ijsbergen in de polder”. Omgaan met verschillen en gelijkheid, diversiteit, het gelijk voor bij, over je schaduw springen, het verschil maken of wel ‘in het beeld van het kristal onthullen en verhogen de verschillen elkaars waarde’.

Kracht van kwetsbaarheid
Jeugdland moet de ego’s, de logo’s en de schaamte voorbij. Het vraagt van jeugdland kwetsbaar te durven zijn. Hulpverleners die zich kwetsbaar op stellen door gemaakte (inhoudelijke) keuzes openlijk te beargumenteren en ter discussie te stellen. Bestuurders die zich kwetsbaar op stellen door de effecten van organisatorische keuzes ter discussie te stellen. Een kwetsbaar Jeugdland die de afhankelijkheid van elkaar erkent, de meerzijdige partijdigheid, de roulerende rekening, het intergenerationele perspectief ed..
Kwetsbaar durven zijn en van binnen uit uitdragen dat het je raakt dat je het niet kon voorkomen, verbinding maken omdat we samen alles hebben willen doen om het te voorkomen.
De kracht van kwetsbaarheid.

Lerend Jeugdland
We moeten voor ons zelf en voor de toekomst blijven zoeken naar hoe het beter kan, naar zingeving binnen nieuwe dynamische vormen van samenleven en samenwerken. Slechts door van binnenuit, vanuit passie, te blijven zoeken naar de waarheid, zingeving, beleving creëren we de toekomst.
Het vraagt daadkracht (besluitvaardigheid), durf en duidelijkheid (transparantie) en erkenning (gezien worden) om de statische ‘dood in de pot’ weer met ambitie tot leven te brengen.
Om het aantal kinderen in Nederland te verlagen die niet op een plek wonen waar zij kind mogen zijn, waar zij mogen worden wie zij zijn, waar zij inspraak hebben en niet bang hoeven te zijn.
Om het aantal kinderen om laag te brengen dat in Nederland aan de gevolgen van kindermishandeling overlijd.

Om kinderen toekomst te geven!

De schaamte voor bij!

De kracht van kwetsbaarheid.