2008 Ruwe bolster, gespleten pit

What’s up?

In dit verhaal neemt Calimero je mee met zijn gedachten en herinneringen over 25 jaar werkervaring in het grote bos. Het grote bos waar het welvarend is, waar er hard gewerkt wordt, er goede resultaten gehaald worden, een bos om trots op te zijn.

“Het is hier fantastisch vakantieman !”Al lezende zal je merken dat Calimero af en toe de schil op zijn kop krijgt en vaak op eieren moet lopen. Calimero probeert het bos te begrijpen. Calimero blijft gedreven, volhardend en standvastig zoeken naar een weg om samen met de wijze uil het bos te verbeteren, te ontwikkelen, samen de toekomst te creëren.

Calimero ervaart echter binnen de ruwe bolster steeds een onbestemd gevoel van gespletenheid, de wijze uil enerzijds en Calimero anderzijds, ‘Zo iets ongeveer’.

Uiteraard bestaat het leven in het bos niet alleen uit de wijze uil en Calimero. In de ene situatie ben je een wijze uil, in de andere Calimero en in de volgende heb je van beiden wat.

De wereld bestaat immers ook niet slechts uit volwassenen en kinderen, mannen en vrouwen, sociaal-fysiek, goede mensen en criminelen, rijken en armen, witten en zwarten, smaakpolitie en studentenhuizen, ware gelovigen en ongelovigen.

Er zijn vele kruisingen, soorten en maten. Al die verschillen maakt het leven in het bos zo leuk! Laat je prikkelen door de diverse hoofdstukken; Het belang van de wijze uil, wijze uil hoog in de boom, ruwe bolster, een ramp op z’n tijd geeft richting aan beleid, wijze uil en Calimero gesplitst, wijze uil gespleten pit, Tango; win-win voor wijze uil en Calimero.

Het belang van de wijze uil

Calimero kijkt in het bos omhoog naar de wijze uil met zijn ruwe veren bolster; hoge heren, god-fathers, bigmama’s, bazen, boekenwurmen, bovenlaag, elite, besturen, directeuren, leidinggevenden, toezichthouder, vastgoedmagnaten, overheid. Calimero ziet ze boven in het donkere bos en wil ze zo graag bewonderen en respecteren.

De wijze uil die ons voorbeeld is, richting geeft aan de samenleving, waarden beschermt, inspireert en vertrouwen geeft voor de toekomst. Calimero wil de wijze uil op handen dragen, loyaal zijn zoals je b.v. ziet met al die oranje vlaggetjes aan de kant van de weg als de Koninklijke familie langs komt.

Maar ook in organisaties en bedrijven. Als de baas de tent door loopt en ieder een hand geeft en de beste wensen wenst voor het nieuwe jaar, koffie komt drinken op de woongroep of mee draait op de vuilnisauto.

Calimero vindt dat geweldig en laat zich in pakken door het Sinterklaas gedrag van de wijze uil; langzame bewegingen, langzaam spreken, duidelijk articuleren en zo’n bepaalde grijns.

Ook kan de wijze uil geweldig omgaan met b.v. de Ondernemings Raad of cliënten raad, de wijze uil praat maar door, overtuigd, bekijkt het vanuit het standpunt van het personeel of cliënt, geeft toe, legt voor. Calimero is vol bewondering.

De wijze uilen lijken allemaal op elkaar. Er is in de hoge bomen een eenheid van mentaliteit of de wijze uil nu b.v. in het bedrijfsleven, de overheid, universiteit, zorginstelling, leger of rechterlijke macht zit. Er is sprake van soortgelijke socialisatie patronen, gezinnen, opleidingen (doorgaans universiteit), taal, denkwijzen, rationaliteit, moraliteiten, humor, (wan) smaak. Zelfs op kleding gebied (donker veren pak) zie je een bepaalde vorm van eenheid.

Ook op wereldschaal zie je de eenheid en liggen er mogelijkheden voor de wijze uil om te profiteren van de geboden kansen om wereldwijd samen te werken met andere wijze uilen. Het bestaan van de wijze uil, de bovenlaag, de elite is van levensbelang. De wijze uil is noodzakelijk voor Calimero om zich mee te identificeren en aan te spiegelen.

Calimero wil naast een sportheld en een muziek idool, ook een maatschappelijk voorbeeld, charismatische leider. Het probleem schuilt in de gespletenheid, de afstand die ontstaan is tussen de wijze uil en Calimero.

Wijze uil hoog in de boom

Het probleem is dat de wijze uil zich terug trekt in de hoge boom en het contact met Calimero kwijt raakt. Vroeger kon Calimero zijn recht op eisen als lid van de samenleving, daarna werd Calimero medeverantwoordelijk vanuit betrokkenheid. Maar nu ziet Calimero de wijze uil alleen in de verte.

De wijze uil heeft zich terug getrokken, blijft hoog rond vliegen, zijn pootjes kennen het gevoel van de aarde niet meer. Calimero voelt zich alleen en in de steek gelaten.

De wijze uil blijft met zijn grote ego hoog in de boom. De wijze uil koppelt succes aan zichzelf, falen aan Calimero. De wijze uil praat graag veel en breed over zijn prestaties en inzet, hij wil gezien worden. De wijze uil voert het hoogste woord tijdens b.v. een brainstorm, afstemmingsoverleg of informeel gesprek tijdens de lunch.

Elke opmerking of vraag van een ander is weer aanleiding voor een enthousiaste monoloog. Als er een breed startoverleg is georganiseerd, is de wijze uil bang niet voldoende centraal te staan en stelt het voorzitterschap ter discussie. Bij de gesprekken hoog in de boom hoor je vaak vormen van jennen, schertsen, speels kleineren en elkaar de loef af steken. Ook kan de wijze uil goed bluffen en met een grap en een grol moeilijke onderwerpen weg lachen.

Calimero is bescheiden en zal er alles aan doen om de wijze uil in positie te zetten en te houden. Bij Calimero hoor je een gerichtheid op het handhaven van gelijkheid, relativeren van eigen gezag en rekening houden met gevoelens van anderen. Bescheidenheid en wilskracht zijn kenmerkend voor Calimero. Calimero wil niet zelf in het middelpunt staan maar wil anderen laten schitteren.

Het applaus geeft Calimero aan anderen, het falen, zoekt Calimero bij zichzelf. De bolster is gespleten, er lijken 2 werelden te zijn ontstaan. De wereld van de grote ego’s, bedacht in de hoge boom. En de wereld op de grond zoals die zich voordoet in de realiteit van Calimero.

Die werelden vervreemden steeds meer van elkaar. Er ontstaat een alsmaar ondoordringbaardere grens. De wijze uil en Calimero spreken elkaars taal niet meer, ze kunnen elkaar niet meer invoelen, ze begrijpen elkaar niet meer. De vraag is of ze elkaar nog wel willen begrijpen.

Calimero begrijpt wel dat de wijze uil hoog in de boom de vleugels vol heeft aan het volgen van alle ontwikkelingen in de wereld. Calimero begrijpt dat de wijze uil hoog in de boom andere uilen opzoekt in netwerken, verenigingen, clubs, politieke partijen om met elkaar te zoeken naar de juiste vliegroute bij de aanwezige turbulentie.

Turbulentie als gevolg van ontwikkelingen zoals industrialisering, technologisering, automatisering, individualisering, rationalisering, (de)centralisering, bureaucratisering, milieu, duurzaamheid, (kosten van) vergrijzing, globalisering etc.

Maar naast al die algemene ontwikkelingen ook concrete rampen zoals het vuurwerk in Enschede (2000), brand in Volendam (2001), moord op Pim Fortuyn (2002), moord op Theo van Gogh (2004), moord op de conrector van het Terra College.

En dat terwijl er ook gemiddeld eens per week een kind dood gaat in Nederland aan de gevolgen van kindermishandeling en er gemiddeld elke dag iemand de dood in springt onder de trein. Ook de gezinsdrama’s gaan maar door zoals het tandartsgezin, het gezin in Brabant, Groningen, het meisje van Nulde, het maasmeisje en natuurlijk Savanna.

Maar laten we ook eerwraak niet vergeten, de ontvoeringen van kinderen naar het buitenland, de kortere lontjes, discussies over kleding en de seksuele moraal. Nieuwe fenomenen zoals stille tochten, borden en bloemen langs de weg waar iemand het leven gelaten heeft, uitbundige begrafenissen. Het bos wordt steeds complexere, de verantwoordelijkheden van de wijze uil hoog in de boom nemen toe.

Wijze uil ruwe bolster

De wijze uil spreekt de taal van Calimero niet langer maar drukt zich uit in een ruw jargon van systemen. Het gaat over klanten (en geen mensen), over publiek (die zitten toch op de tribune en doen niet mee), over productie en afrekenen (en niet het oplossen van problemen), over doorlooptijden (en niet behandelresultaten), over cijfers (maar wat maken we eigenlijk?), over aantallen woningen (i.p.v. mensen die er leven), over aantallen telefoontjes (maar zijn die mensen nu geholpen?), over producten (en niet over processen), over een mooie bolster buitenkant (maar wat woekert er van binnen?), over burgerservice nummers, planning, sociale structuur schetsen, monitoren, outputcontrole, beheerssystemen, bewakingssystemen, statistieken, governance, benchmarks, audits, certificering.

De wijze uilen praten en knikken allemaal instemmend mee als deze (steeds vaker Engelse) woorden door het hoge bos galmen. De vervreemding en verwarring slaan toe bij Calimero. Wat moet Calimero met dit ruwe bolster taal gebruik?

Om de complexiteit te beheersen kiest de wijze uil voor het inzetten van bedrijfsbestuurlijke systemen zoals rationele strategieën (SMART, meten is weten, weten is begrijpen, begrijpen is beheersen), accountants (rechtmatigheid), publiciteit (city marketing, window dressing), bewaking (heeft u al een informatie beveiliger in dienst?), risicoanalyses (heeft u uw weerstandvermogen al onderbouwd met een risico analyse?) en niet langer voor inspiratie vanuit waarden als vrijheid, waardigheid, waarheid, het goede.

De wijze uil trekt zich terug achter zijn ruwe bolster en laat bestuurlijke systemen de ontwikkelingen beheersen. Kwaliteit wordt uitsluitend gemeten en verwordt tot kwantiteit. Waarde en rendement wordt verward met geld. Zo zit de wijze uil met dollar tekens in de ogen uit te rekenen wat het oplevert als ernstig gedragsgestoorde kinderen i.p.v. met 10 met 12 kinderen in een groep leven en wat het oplevert als we op alle slaapkamers een stapelbed zetten.

Ieder maatschappelijk probleem wordt in beginsel toegekend aan een specifiek bedrijfsmatig bestuurssysteem, dat wordt ingericht om het probleem te beheersen door een geschikt beleidsprogramma.

Bijvoorbeeld als er armoede zichtbaar wordt komt er een voedselbank, bij hangjongeren in zicht roepen we om meer blauw op straat, met de toegenomen terreur dreiging gaat er meer geld naar de AIVD, het uit elkaar vallen van sociale verbanden lossen we op met de Wet op de Maatschappelijke Ondersteuning (WMO-meedoen), we ontwikkelen leefstijl programma’s, openen campussen voor jongeren waar we geen contact meer mee krijgen en een centrum voor jeugd en gezin als blijkt dat al die organisaties en instellingen die met- en voor kinderen werken nog steeds niet samenwerken en afstemmen. Interventies stapelen zich op. Oude en nieuwe zorgen; nieuwe voorzieningen.

En als het toch onvoldoende werkt dan intensiveren we het beleid, detailleren we de regels. De samenleving lijkt steeds meer op een bedrijf. Het lijkt alsof de wijze uil de ontwikkeling van het kind wil gaan beheersen en de illusie heeft dat een digitaal achtervolg systeem, binnen een Centrum voor jeugd en gezin, zal leiden tot een sluitende aanpak.

Calimero voelt zich een burgerservice nummer. Calimero kan de wijze uil achter de ruwe bolster niet meer vinden. De wijze uil is goed in symptoombestrijding, het opbouwen van de ruwe bolster, maar voor preventie en het bestrijden van de echte oorzaken, het werken aan de blanke pit, is meer nodig.

Een ramp op z’n tijd geeft richting aan beleid

Ook al piept Calimero en stapelen de interventies zich op, echte verandering komt als er zich aan ramp aandient. Natuurlijk heeft Calimero gepiept over de brandveiligheid, het gezamenlijk vervoer van volwassen gedetineerden en kinderen, het visiteren van civiel geplaatste kinderen, hokjes werken, belangenverstrengelingen en … noem maar op.

Calimero piept maar de wijze uil is niet meer in staat om te het te horen. De wijze uil en calimero verwijten elkaar gebrek aan visie. Maar pas als er brand komt, een vuurwerkramp of een kind dood gaat, komt er actie. Actie die echter niet gebaseerd is op visie maar gebaseerd is op beheersing, op het voorkomen van een volgende ramp, op het voorkomen van gezichtsverlies.

Zo kan b.v. een gezinsdrama met dode kinderen een prikkel zijn voor organisaties en instellingen om beter samen te gaan werken. De verwijsindex heeft hierdoor in bepaalde regio’s draagvlak en ontwikkelingskansen gekregen. Natuurlijk is het beter iets dan niets. Een ander voorbeeld van gebrek aan visie is b.v. het sanctie syteem als gevolg van gedrag van gedetineerden.

Van een passende interventie voor de gedetineerde werd het meer gericht op het bieden van (schijn) veiligheid aan personeel. Bepaald gedrag levert een bepaalde sanctie. Als de leidinggevende dit ‘domweg’ uitvoerde verwierf het lof van personeel, het gaf hen duidelijkheid en (schijn)veiligheid.

Echter het is juist de leidinggevende die de sanctie bepaalde omdat hij geacht wordt afstand te hebben en ook de situatie en de persoon van de gedetineerde kan betrekken bij het bepalen van de sanctie. Het is te makkelijk om het personeel zich te laten verschuilen achter een ambteed.

Het zou de deskundigheid van de leidinggevende moeten zijn een en ander goed uit te kunnen leggen aan het personeel opdat zij daar veiligheid (ook op lange termijn) aan ontlenen.

Vele leidinggevenden gaan echter om voor de korte klap van de gunst van het personeel. Op de lange termijn zijn helaas vele van dit soort leidinggevenden door gebrek aan gewicht omhoog gevallen.

Op de lange termijn is er visie nodig en daadkracht en zal een organisatie of instelling zich niet kunnen en mogen verschuilen achter ingevulde systemen en gevolgde protocollen. Daadwerkelijke zorg, hulpverlening, behandeling e.d. gaat verder dan ingevulde protocollen en vereist visie en lef om af en toe net een stapje verder te gaan. Bijvoorbeeld bij het contact van kinderen met gedetineerde ouders.

Niet het belang van de ouder om contact met het kind te willen onderhouden maar het belang van het contact voor het kind dient leidend te zijn, waarbij het de uitdaging is om oplossingen te vinden voor mogelijke beheersproblemen. Natuurlijk zijn rampen zoals een brand of moordouders niet volledig te voorkomen, het leven is niet maakbaar, maar vanuit visie kan er wel sterker preventief worden ingezet.

Wijze uil en Calimero gesplitst

Er is een splitsing tussen de wijze uil en Calimero, zij spreken niet meer elkaars taal, vervreemden van elkaar en irriteren zich aan elkaar. De wijze uil snapt niet meer waar Calimero het over heeft en irriteert zich aan het steeds maar weer aandacht vragen voor hoe het nog betere kan. De wijze uil noemt de opmerkingen van Calimero ‘typisch Calimero gedrag’.

De wijze uil roept zelfgenoegzaam ‘het gaat vergelijkenderwijs toch goed zo’, ‘we hebben toch projectoverleg’, ‘kijk eens naar de cijfers van het tevredenheidonderzoek in relatie tot de benchmark’ ‘dit is toch een geweldig vernieuwend project waarmee we de landelijke pers halen’!

Calimero blijft zijn ‘frisse blik’ uiten en stoort zich er niet aan als het volgens de wijze uil onvoldoende onderbouwd is. Calimero werkt niet alleen met ratio en resultaten maar ook met emotie en intuïtie.

Calimero blijft volhardend aandacht vragen voor de inhoud, de mens, het sociale, de relatie. De wijze uil stelt ‘dat weten we nu wel’ en is geïrriteerd in zijn wereld van functionele rationaliteit. De wijze uil voelt zich gekwetst in zijn intenties en waardigheid.

Door de afstand die er ontstaan is tussen de wijze uil en Calimero zijn ze beiden niet meer vertrouwd met elkaars gewoontes, hierdoor wordt een en ander letterlijk opgevat waardoor zowel de wijze uil als Calimero het gevoel krijgt niet op de juiste waarde geschat te worden.

Daar waar Calimero eerst door de wijze uil werd binnen gehaald vanwege het ondernemerschap, innovatieve inbreng, daadkracht, vermogens te verbinden en te inspireren, weet de wijze uil nu geen raad meer met Calimero.

Calimero die zich eerst welkom en gewaardeerd voelde, vraagt zich af hoe het kan dat er enerzijds gezegd wordt hoe fijn het is als Calimero vragen stelt bij de gang van zaken en zijn ‘frisse blik’ uit maar anderzijds van het kastje naar de muur word gestuurd. De wijze uil denkt dat Calimero zich verschuilt achter een foto-camera.

Tot wederzijdse tevredenheid worden de foto’s vervolgens dankbaar gebruikt voor allerlei presentaties en PR doeleinden. Calimero hoort opmerkingen onder in het bos zoals ‘richt je nu maar op je eigen winkeltje’, ‘dat gaat hier al jaren zo dus maak je er niet druk om’, ‘als je hier langer werkt dan leer je er mee om gaan’ etc. Zo wil Calimero niet worden.

Zowel Calimero als de wijze uil blijft lang de uiterste best doen om in gesprek te blijven maar de irritatie neemt toe bij de zoveelste confrontatie. De wijze uil kan het niet meer opbrengen om de positieve intentie van Calimero te zien, negeert, ontloopt voor zo ver dat kan. Calimero blijft door gaan maar voelt ook dat de afstand groter wordt.

Vroeger kende de wijze uil en Calimero elkaar in het dorp. Iedereen wist wie de notaris was, de hoofdmeester, de dokter.

Maar ook kende iedereen de weduwe met haar kinderen die net de eindjes aan elkaar kon knopen met het bakken en verkopen van taarten, ‘gekke Herman’ met zijn aangepaste fiets en dat boeren gezin met 10 kinderen die soms geholpen werd door de diakonie van de kerk. Iedereen kende elkaar, groette elkaar op straat en vierde jaarlijks samen het dorpsfeest.

Men lette op elkaar en corrigeerde elkaars kinderen. Als je nu een kind van een ander aanspreekt op straat kan je de politie op je stoep verwachten omdat er aangifte is gedaan.

We kennen elkaar niet meer, leven in gescheiden wijken, enerzijds de goudkust en anderzijds de prachtwijk. Ook in de meer gemixte wijken kent men elkaar niet, groet men elkaar niet en gaat ieder zijn eigen gang. Er is een dode man in zijn huis gevonden die er zeker 2 maanden gelegen heeft voordat iemand hem miste.

Calimero gaat door met de vinger te leggen op zwakke plekken. Calimero is overtuigd van de som; 1+1=3. Calimero zet procedure gerichtheid tegenover medewerkers gerichtheid, gerichtheid op begrotingscycli tegen over inhoud, beheersing tegenover ontwikkeling, product tegenover proces. De voorbeelden komen dagelijks voorbij of het nu gaat om de burger of het kind centraal, 1 kind-1 plan, opvoeden in geslotenheid, het uitschrijven van bekeuringen.

Telkens weer prikt Calimero in de ballon van de conflictvermijdende en op compromis gerichte cultuur van de wijze uil. Dat irriteert de wijze uil, het moet een keer stoppen. 1+1=2

Soms, als Calimero goed luistert, hoort Calimero opeens de wijze uil spreken over zelfsturing, delegeren en vragen om initiatieven, eigen ideeën. Calimero raakt in de war. Wel woorden, geen daden? Verdeel en heers? Het beroep op eigen verantwoordelijkheid en keuze vrijheid staan haaks op de beleving van Calimero die zich beïnvloed ziet door tal van interventie- en beheerssystemen.

Maatschappelijk gezien b.v. belasting, zorgverzekering, massa media, alcohol campagnes, rookvrije ruimtes, kilometer heffing, burger service nummer e.d. Na het verplaatsen van koffieshops en prostitutie naar het industriegebied wordt er nu zelfs gesproken over centrale plaatsen en tijden om vuurwerk af te steken tijdens oud en nieuw.

Maar ook in de organisatie b.v. tijdschrijfsystemen, postregistratie systemen, prik klokken, agendabeheerssystemen, ondoordringbare intranetten, formats, procedures, richtlijnen, protocollen e.d.

De wijze uil controleert, normaliseert en disciplineert. De wijze uil draait zijn rondjes mee in de malle molen van beheersing. De wijze uil vertrouwt niet meer op zijn eigen vleugels, durft niet los te laten, is bang er uit te vallen.

In de hoge boom van de wijze uil is geen plaats voor een zelfsturende Calimero al wordt dat wel gepropagandeerd. De actieve Calimero loopt aan tegen overregulering en bureaucratie. Hij hoort berustend en zelfgenoegzaam tegen zich zeggen ‘ach, die fase van jou heb ik al gehad’.

Zo wil Calimero niet worden. Het vertrouwen neemt af bij zowel de wijze uil als bij Calimero, ze begrijpen elkaar niet meer en willen elkaar vastleggen in contracten. Ze ondertekenen een intentie verklaring, gaan nieuwe afspraken implementeren, uitvoeren (van contract), invullen (van plan) en nakomen (van belofte).

De nieuwe wijze van samenwerking wordt uitgerold, daar zijn tools voor nodig, handig verzameld in een toolbox. Een natuurlijk wordt een en ander gevolgd in de Monitor.

De wijze uil en Calimero worden gezien als zelfstandig individu, werknemer, consument, toeschouwer, klant. Van Calimero en de wijze uil wordt verwacht dat zij eigen verantwoordelijkheid nemen binnen de keuzevrijheid die ieder heeft. De wijze uil gaat er vanuit dat alle Calimero’s zich kunnen ontwikkelen tot wijze uil.

Ze kennen immers allemaal wel een Calimero die het gemaakt heeft, de top bereikt heeft, goed geïntegreerd is etc. De wijze uil zegt dat Calimero zich er gewoon in moet vechten. De wijze uil doet enthousiast of alles toegankelijk is voor iedereen. De wijze uil heeft trainee programma’s; inburgering voor wijze uilen.

Pas je je niet aan aan de cultuur van de wijze uil hoog in de boom, dan lig je op de grond. Het netwerk van de wijze uil is gesloten, er is een bodem en plafond, al dan niet van glas.

Je snapt toch ook wel dat Calimero, met zijn pootjes, niet in een hoge boom kan klimmen. Calimero spreekt de taal niet. Calimero blijft gaan voor zijn passie, de inhoud, de waarheid, het goede. Calimero weigert zich aan te passen aan inburgeringsystemen.

En als Calimero toch probeert de hoge boom in te klimmen wordt hij teruggetrokken in de krabbenmand, met de pootjes in de aarde.

Ook dit is het probleem niet. Calimero hoeft geen wijze uil te worden. Het probleem zit in de gespletenheid, de afstand die ontstaan is in het bos tussen de wijze uil en Calimero. De ruwe bolster die tussen de wijze uil en Calimero in is komen staan.

De vervreemding die hierbij is toegeslagen. De wijze uil die calimero niet meer kan invoelen, niet meer wil invoelen, die zich afkeert. Die vervreemding gaat soms zo ver dat ook de wijze uil van zichzelf vervreemdt raakt als een gespleten pit.

Wijze uil gespleten pit

De wijze uil kan tot in hoge bomen groeien maar ook schade aan richten. Enerzijds is er de eenheid bij de wijze uilen maar anderzijds ook veelzijdigheid en soms gespletenheid. De wijze uil kan als een kameleon van kleur veranderen, wapens gebruiken, soms ten goede, soms ten kwade.

De wijze uil is soms aanwezig maar soms ook ongrijpbaar. De wijze uil is vaak schijnbaar open, charmant, zakelijk en luistert aandachtig. De wijze uil laat je echter niet het achterste van zijn tong zien waarmee hij soms vlijmscherp uithaalt.

Calimero weet nooit precies wat je aan de wijze uil hebt. Als je inschat dat de wijze uil je ondersteund kan hij je laten vallen als een baksteen b.v. bij een leuke klus. En voordat Calimero het weet heeft de wijze uil het zo gedraaid dat Calimero is opgezadeld met een vervelende taak.

Ook belt de wijze uil je ’s ochtends vroeg op om als het ware zijn ochtend urine over je heen te piesen. Hij maakt je voor van alles en nog wat uit, vernederd, kleineert, minacht.

De betrokkenheid van Calimero en het helpen naar het zoeken van oplossingen zijn opgepakt als kritische aanval. De wijze uil voelde zich in eerste instantie gekrent maar biedt de volgende dag zijn verontschuldigingen aan, het geen niet wegneemt dat hij dit onbeschofte gedrag blijft vertonen.

De wijze uil kan je aan het lijntje of in zijn macht houden door b.v. aan te geven niet te weten of hij over een jaar in staat is een besluit te nemen over jouw inschaling. Als er zaken gebeuren waar de wijze uil geen invloed op heeft, kan hij gezichtsverlies ervaren, gekrenkt raken en haalt hij uit.

Dan loopt hij b.v. schreeuwend een vergaderruimte binnen of loopt achter je aan en roept over de straat dat hij dit niet pikt en zal melden bij je baas of hij roept dat hij je gaat ontslaan of je salaris stop zet.

De wijze uil is kennisrijk en kan daarom met vele gesprekspartners meepraten. De wijze uil kan zich aanpassen als een kameleon aan de gesprekspartner en zijn wensen. De wijze uil kiest dan ook niet snel voor een confrontatie met een wijze uil. Er heerst een conflictvermijdende cultuur onder wijze uilen, compromis gericht, ‘oude jongens, krentenbrood’.

De wijze uil kan bij verschillende gesprekspartners verschillende boodschappen uitdragen. En als hij hierbij anderen in diskrediet brengt lijkt hem dat niet te deren.

Het gaat de wijze uil niet om de inhoud b.v. dat het zwangere meisje op een goede opvangplaats komt, de jongen zijn startkwalificatie haalt, de integrale aanpak versterkt wordt of de projectleider aangesteld wordt. Als de gesprekspartners van de wijze uil bij elkaar komen kan de wijze uil slechts nog door kei hard te liegen het een en ander proberen glad te strijken. Er is een oppervlakkig gevoelsleven ontstaan bij de wijze uil.

Calimero staat hier vol verontwaardiging bij te kijken. Soms laat Calimero het zich overkomen en voelt Calimero zich door de wijze uil letterlijk of figuurlijk als een kind de gang opgestuurd.

Met de toenemende gevoelloosheid bij de wijze uil en het gebrek aan inlevingsvermogen verdwijnen tolerantie voor diversiteit, zuivere pit, passie, emotie en gedrevenheid. De drang om te scoren heeft bij de wijze uil de overhand genomen. Het zoeken naar waarheid is door de wijze uil ingeruild voor het zoeken naar succes, tevredenheid, comfort.

De wijze uil weet hoe je het een en ander aan moet pakken en leert je het politieke spel b.v. ‘je moet niet meteen toegeven want dan geef je a.h.w. twee maal toe’, ‘je moet het rooster eerst gewoon opleggen, dan kan je later altijd nog wat toegeven’, ‘hef gewoon een speeltuintje op dan komen ze vanzelf in actie’.

De wijze uil speelt het spel van ‘the good Guy’ and ‘the bad Guy’ om zo Calimero in verwarring te brengen en de aandacht af te leiden van waar het daadwerkelijk om draait.

De wijze uil gaat soms zo op in het spel dat hij een karikatuur wordt van zichzelf. Bij de ontwikkeling van b.v. duale- of integrale werkwijzen, verwordt het oplossen van het organisatie plaatje of formatie puzzel tot doel, waarbij de zorgvuldigheid naar de mensen die het betreft naar de achtergrond verdwijnt.

Inhoud, gevoel, emotie en creativiteit zijn vervangen door regels, procedures, schema’s en mensen die geen boodschap hebben aan wat we eigenlijk willen. Als iemand roept “regels zijn regels” mag hij zich nog in grote populariteit verheugen ook. Hoe effectiever deze systemen worden ingericht door de wijze uil, hoe moeilijker het wordt voor Calimero om aan deze bureaucratische werkelijkheid van 1+1=2 te ontsnappen.

Calimero voelt zich een roepende in de woestijn, het gaat Calimero immers om synergie, meerwaarde, betekenisverlening, 1+1=3.

Calimero ervaart in het bos dat het niet gaat om de mensen en leefbaarheid maar om technische projectresultaten en begrotingscycli, niet meer om het reguleren van auto overlast maar het uitdelen van bekeuringen, niet meer om treinaansluitingen maar om op tijd rijden, niet meer om het voorkomen van ziektes maar om het aantal ingrepen, niet meer om het behandelen van kinderen maar om ouders die de blik van hun ontspoorde kind niet aan kunnen, niet meer om samenhang maar om specialisme.

De wijze uil voelt zich sterk met zijn grote ego en denkt alles in zijn macht te hebben. Soms slaat de wijze uil door b.v. omdat de wijze uil door gebrek aan gewicht naar boven in de boom is gevallen en niet weet hoe hij zich moet gedragen.

Ook kan het gebeuren dat de verantwoordelijkheid in de hoge boom (te) zwaar voelt. De wijze uil zoekt dan soms ontspanning en heeft de behoefte zich te ontdoen van de zware verantwoordelijkheid wat zich kan uiten in b.v. graai gedrag, buitenlandse reisjes, gouden handdrukken, verslavingen en seksuele relaties.

De wijze uil neemt bijvoorbeeld in eerste instantie met alle goede bedoelingen zijn verantwoordelijkheid en helpt Calimero die in een moeilijke situatie zit met ondersteuning, werk, opleiding en meer inkomen. Echter in tweede instantie vergeet de wijze uil zijn positie en verantwoordelijkheid en vervalt b.v. bij een feestje in het schaduwgedrag van seksuele contacten met Calimero.

De wijze uil valt vervolgens uit de boom en geeft Calimero hiervoor de schuld.

De wijze uil sluit bondjes met Calimero waardoor calimero zich vereert voelt als vriendje van de wijze uil. Bijvoorbeeld door een stagiaire af te kopen die haar stagebegeleider beschuldigd van seksuele intimidatie of door andere vormen van afglijdend gedrag door de vingers te zien.

De wijze uil gebruikt de ontstane loyaliteit van Calimero vervolgens als hij dat nodig acht b.v. door calimero adhoc over te plaatsen en in te zetten in een crisis situatie of door een privé-bouw klus bij hem thuis of als oppas op de kinderen. Calimero moest nadat hij geld had geleend aan de wijze uil toen deze in een lastige privé situatie kwam met een advocaat deze lening terug vorderen.

Aan de andere kant is de wijze uil soms ook zo blij van Calimero af te zijn dat hij het dossier schoont bij overplaatsing.

Tijdens zeer zinvolle ‘heidagen’ en buitenlandse reizen gaat de wijze uil zich nog weleens te buiten aan ‘eet- en drink gelach’, hij ontspant, neemt het er van. Kan je je voorstellen hoe Calimero zich voelt als hij daarmee geconfronteerd wordt? Moet hij meedoen, de wijze uil aanspreken, zich terug trekken in de hotelkamer?

Als Calimero keurig aangeeft zakgeld over te hebben gehouden van de trip naar het buitenland geeft de wijze uil aan dat het al afgeboekt is en Calimero het in zijn zak kan steken.

Ook is er de wijze uil die zo bezig is met zijn eigen dingetjes hoog in de boom, dat hij na jaren weer eens in een winkelcentrum komt of in een oude wijk en zich de ogen uit kijkt ‘wat is de wereld veranderd’.

Voor vele wijze uilen is het normaal om alcohol in de wijze uil kamer te hebben. We lezen vaak in de krant over de wijze uil die met 2 keer de toegestane hoeveelheid alcohol de macht over de vleugels verloor en tot stil stand kwam. Bijzonder is het voor Calimero om te ervaren dat de wijze uilen elkaar de vleugels boven het hoofd houden.

De wijze uil zal niet ingrijpen bij een andere wijze uil, alleen als het echt niet meer te verhullen is, pas dan wordt iemand met vervroegd pensioen, vakantie, buitengewoon verlof of schorsing gestuurd.

Dit systeem dwingt Calimero om in extreme situaties waar bij er schade dreigt voor mensen, en waar Calimero er na herhaaldelijke pogingen niet uit komt met de wijze uil, de verantwoordelijkheid te nemen en ‘de klok te luiden’; zich rechtstreeks te richten tot de opper wijze uil. De opper wijze uil zit hier niet op te wachten en voelt zich er erg ongemakkelijk bij.

Maar als Calimero in een vertrouwelijk gesprek het verhaal doet begrijpt de wijze uil dat het niet meer te verhullen valt. In een daaropvolgend ronde tafel gesprek krijgt Calimero vervolgens wel altijd een veeg uit de pan van de opper wijze uil. De posities van Calimero en de wijze uil moeten immers duidelijk zijn. Calimero buigt het hoofd en denkt slechts aan het resultaat.

Collega wijze uilen benaderen Calimero vervolgens amicaal en geven aan op de hoogte te zijn geweest van de situatie. Zij realiseren zich blijkbaar niet dat zij doordat zij op de hoogte waren mede verantwoordelijk zijn geweest voor het instand houden van de situatie waardoor Calimero als het ware gedwongen werd de klok te luiden.

Het is het zelfde systeem als bij Calimero’s die elkaar niet aan willen spreken omdat dat ‘maten naaien’ zou zijn. Ook zij zijn er medeverantwoordelijk voor dat collega Calimero nog verder afglijd waardoor b.v. schorsing of ontslag volgt.

Soms dringt zich de gedachte op dat de wijze uilen informatie over elkaar hebben die onder de vleugels moet blijven.

Al deze voorbeelden van gedrag bij de gespleten wijze uil hebben als overeenkomst dat zij leiden tot een ‘verdeel en heers’ klimaat en de betrokkenheid en het vertrouwen bij Calimero doen afnemen. Calimero trekt zich terug, sluit zich op in de wereld van het eigen ei, eigen belang, eigen auto, eigen gezin.

Calimero trekt zich terug als passieve, hersenloze consument van computerspelletjes en genotsmiddelen. De fase van verwondering en bespreekbaar maken is voorbij en Calimero stelt ‘het zal mijn tijd wel duren’.

Tango: win-win voor Wijze uil en Calimero

Calimero is niet meer automatisch bereid tot het nemen van verantwoordelijkheid, de wijze uil krijgt de schuld. Beiden zijn terecht gekomen in een steeds krachtiger wordende wurggreep waar met de judotechnieken niet meer uit te komen valt.

Het is een complex proces waarbij er een grote splitsing heeft plaats gevonden tussen de wijze uil en Calimero. Calimero en de wijze uil hebben zich beiden terug getrokken, zij zijn vreemden voor elkaar geworden. Niet in het verschil maar in de afstand, de gespletenheid, het niet meer samen optrekken, ligt het probleem.

De intenties van zowel de wijze uil als Calimero zijn gelijk, de gevolgen zijn onbedoeld. Eigenlijk willen de wijze uil en Calimero hetzelfde, ze willen allen het beste voor mensen in de wereld, een goede toekomst voor de kinderen en klein kinderen, een zorgzame samenleving met betrokkenheid en verantwoordelijkheid, duurzaamheid. It takes two to tango. De wijze uil en Calimero zullen elkaar weer moeten ontmoeten om de tango te leren dansen.

In de tango kan de wederzijdse betrokkenheid en afhankelijkheid erkend worden, ervaren en gedanst. Maar wat is wijsheid, hoe het tij te keren? Het antwoord heb ik niet, wij allen hebben een stukje van de puzzel. ‘Zo iets ongeveer?, ik weet het ook niet precies’.

Wel denk ik dat de afstand tussen de wijze uil en Calimero niet meer te overbruggen is door inspraakavonden, cliëntenraden, ouder commissies, jeugdraden, medezeggenschapsraden, acties in het kader van maatschappelijk ondernemen of liefdadigheidsacties als ‘een dag om nooit te vergeten’.

De wijze uil en Calimero kunnen het tij keren door zelf te stoppen met ‘wij-zij’. Te stoppen met wederzijdse rattigheid. Stoppen met het berekenend omgaan met elkaar, uitgaande van bepaalde theorieën. De wijze uil moet stoppen met het slechts rationeel via technieken, sturingsmodellen en trucjes Calimero te proberen te beïnvloeden.

Het ziekmakende van al dit soort gedrag is dat een en ander ingezet wordt vanuit rationele functionaliteit. De oprechte authenciteit is niet meer zichtbaar. Of m.a.w. ‘het voelt niet goed’. De omgang verwordt tot een politiek spel waarbij mensen poppetjes of schaakstukken worden in plaats van verantwoordelijke mede spelers.

Ook Calimero moet stoppen met de slachtoffer rol en stoppen met wentelen in naïviteit. Calimero moet niet meer bij alles wat er in het bos speelt naar boven kijken en om geld vragen. Ook moet Calimero zich niet laten verleiden tot niet oprecht gedrag, geleerd uit boekjes over volgen en stratego. Het gaat er om dat de wijze uil en Calimero niet tegen over elkaar dansen of spelen maar leren met elkaar te dansen, als volwaardige partners.

Het is de kunst voor de wijze uil en Calimero dat ze beiden elkaars toegevoegde waarde gaan zien en ervaren dat ze elkaar nodig hebben bij het creëren van de toekomst. Zij moeten als het ware weer leren om ‘samen te leren’, ‘het gelijk voorbij’, zij moeten leren om samen dienend te zijn gericht op betere resultaten en een betere wereld en toekomst.

Als de wijze uil Calimero wil begrijpen is het nodig het blikveld te verbreden, verder te kijken dan de hoge bomen en Calimero te betrekken bij het zoeken naar verklaringen van ontevredenheid. Het gaat er om te richten op waar we samen naar toe willen en welke bijdrage een ieder, zowel wijze uil als Calimero, daaraan kan leveren. Samen op zoek naar het creëren van betekenis (welzijn) in plaats van het najagen van succes (welvaart). Samen op zoek naar het kristal immers in het beeld van het kristal onthullen en verhogen de verschillen elkaars waarde.

Dat vraagt van de wijze uil dat hij zich meer gaat ontwikkelen als gastheer, faciliteren, stimuleren van krachten, verbinden en samenhang creëren. Dat betekent dus ook niet meer verschuilen achter de ruwe bolster, niet meer afzonderen in het verschil, het betekent het achterlaten van de veiligheid van de hoge boom, achterlaten van het denken vanuit de hoge boom, dominante leiderschapsmodellen, een alles wetende uitstraling, gebaseerd op macht, dwang, strepen en hiërarchie.

Het is de vraag of de wijze uil daartoe bereid is. Zolang de wijze uil er niet voor kiest om soms uit de hoge boom te komen, zullen de Calimero’s in de dop niet gezien worden door de wijze uil. Calimero is immers bescheiden, bij het verlegene af, cijfert zichzelf weg in het belang van het doel (het goede, de organisatie, de samenleving, de wereld). Calimero blijft betrokken, gedreven en doelgericht en slikt bij tegenstellingen. De wijze uil dient dat niet vanuit de arrogantie van de macht te veroordelen maar zich te realiseren dat hij te maken heeft met een volwaardig en sociaal verantwoordelijke Calimero.

Voor de ontwikkeling en de instandhouding van de samenleving moet dat enorme potentieel van beschikbare krachten bij Calimero worden ingezet. Vertrouwen in de kracht van Calimero is noodzakelijk. Vertrouwen dat er in de negatieve kritiek van Calimero op het wijze uil denken, voelen en doen, positief potentieel zit om de meer onderdrukkende, manipulatieve op beheersing gerichte tendensen van de wijze uil te overstijgen.

Functionele rationaliteit, technologie, zal ons niet kunnen redden. Heel veel inzichten en hulpmiddelen voor samenwerking zullen algemeen verkrijgbare middelen worden. Ze liggen overal voor het oprapen. Maar er is 1 ding dat niet algemeen verkrijgbaar is en nooit zal zijn: verbeelding, authenciteit – de inhoud, dat waarvan mensen dromen om het te creëren.

Dat is even wennen als je gewend bent om te leven en te werken hoog in de boom met alleen wijze uilen. De wijze uil en Calimero moeten leren weer nieuwsgierig te worden naar elkaar, elkaar te bevragen, in dialoog gaan, oprechte belangstelling te tonen en elkaar ontmoeten. Zij moeten weer leren luisteren, verdraagzaamheid opbrengen, elkaar tolereren en respecteren, omgaan met verschillen, meervoudige loyaliteit, elkaars kwaliteiten en krachten benutten.

Samen genieten van het proces, verwonderd raken van het onverwachte en ongekende zoals de kleuren bij een ondergaande zon, de perfecte smaak van het onbekende gerecht waar de kok het recept niet van geeft, het verbeterde zicht met een nieuwe bril of het advies van de vinoloog. Bovenal genieten van verschillen, eigenzinnigheid en veelvormigheid. De wijze uil en Calimero moeten trots worden op een uitstraling van kleurrijke diversiteit.

Het zit hem veel minder in de resultaten, effectiviteit of het leveren van goederen/diensten maar het zit hem vooral in de stijl van omgaan met elkaar, het optreden, de uitstraling, de positionering. Het is niet genoeg dat het goed is maar het moet ook goed voelen. Het gaat er om dat het aansprekend is, oprecht, betekenisvol, het vertrouwen dat een en ander in goede handen is.

We moeten af van het misverstand dat iedereen overal van op de hoogte moet zijn en men het altijd met elkaar eens moet zijn. We moeten af van het voortdurend zoeken naar consensus, polderen, schikken en plooien, bruggen bouwen, de boel bij elkaar houden, samenwerken als logo, steentjes bij dragen, iedereen moet mee doen, netwerken,’samen uit-samen thuis’, de strooppot.

Als alle neuzen dezelfde kant op staan, kijkt immers niemand elkaar in de ogen aan. Dit is niet productief immers wie een voorstel met iedereen doorspreekt houdt niets over want het is ongetwijfeld onvoldoende doordacht, onvoldoende doorgesproken, het moet in breder perspectief, het is niet realistisch, niet concreet genoeg, wat zijn de alternatieven en moet er niet een deskundige naar kijken? Of m.a.w. ‘de dood in de pot’! Calimero hoeft er niet altijd mee eens te zijn maar het moet oprecht zijn, te volgen, redelijk en billijk.

Op veel plaatsen is men al pragmatisch aan de slag gegaan opzoek naar nieuwe samenwerkingsverbanden. Samenwerkingsverbanden waarin zowel de wijze uil als Calimero een volwaardige rol kan en moet spelen. Samenwerkingsverbanden die tijdelijk zijn en als gevolg van reflectie opgevolgd worden door nieuwe verbindingen en verknopingen, nieuwe tijdelijke vormen van werkbare overeenstemming. De tijd zal ons leren of dit daadwerkelijk de afstand gaat verkleinen tussen de wijze uil en Calimero, het vertrouwen doet toenemen of dat het de zoveelste interventie is.

We moeten voor ons zelf en voor de toekomst blijven zoeken naar zingeving binnen nieuwe dynamische vormen van samenleven en samenwerken. Slechts door van binnenuit te blijven zoeken naar de waarheid, zingeving, beleving creëren we de toekomst. Is het niet zo simpel dat de zin van het leven (inclusief werk) is ‘er zin in hebben’.

Het vraagt wel daadkracht (besluitvaardigheid), durf en duidelijkheid (transparantie) om de statische ‘ dood in de pot’ weer met ambitie tot leven te brengen. Zij die b.v. ervaring hebben met Tom Poes, doggeren, een andere wind, frisse blik en IK DURF weten daar over mee te praten. Alleen door ‘hand in hand’ samen op pad te gaan creëren we met elkaar een win-win situatie voor de wijze uil en Calimero, een situatie van overeenstemming, verdieping en verzoening, voor het heden en de toekomst.

“Zo iets ongeveer, ik weet het ook niet precies”

Zie ook: Pieterstuurman.blogspot.nl