2008 Kind van gedetineerde ouder

Justitie cultuur vergt lange adem

Staatssecretaris Albayrak (Justitie) wil gedetineerde ouders meer mogelijkheden bieden om de relatie met hun minderjarige kinderen tijdens de detentie te onderhouden. Op die manier moet de detentieschade voor kinderen van gedetineerde ouders zoveel mogelijk worden beperkt. De maatregelen volgen op een onderzoek naar moeders in detentie, dat het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van Humanitas in 2007 heeft gepubliceerd. Door de maatregelen voor een belangrijk deel voor alle gedetineerde ouders van toepassing te verklaren, wil de staatssecretaris ook vaders in detentie in de gelegenheid stellen het contact met hun kinderen te onderhouden (persbericht 8 mei 2008).

Natuurlijk is dit prachtig maar …

Wie staat hier nu centraal?

De gedetineerde ouder of het kind? Als het in het belang is van het kind dan is het goed dat moeders en vaders in de gelegenheid gesteld worden contact met hun kinderen te onderhouden. We moeten kinderen ondersteunen en begeleiden bij het omgaan met de harde realiteit van een gedetineerde ouder. Door het onder ogen zien van de realiteit kan het kind leren het een plaats te geven of het nu gaat om een vader die zijn boetes moet uit zitten, een moeder die drugs heeft gesmokkeld of een moordouder. Binnen hetzelfde gezin kan het ene kind gedragsproblemen ontwikkelen gedurende de detentie van een ouder terwijl het andere kind opgelucht lijkt te zijn en een ontwikkelings- spurt doormaakt.

We moeten kinderen niet onderschatten, niet doen alsof het allemaal wel mee valt, geen geheimen creëren, we moeten hen helpen de realiteit onder ogen te zien. De realiteit van bezoekruimtes mag best wat kindvriendelijker vormgegeven worden en ingericht maar het mag geen schijnvertoning worden die de realiteit ontkent. Instructies voor kindvriendelijk handelen is een prima aanzet maar houding en vaardigheden worden voor een groot gedeelte bepaald door de justitie cultuur. Voor het ene kind kan ouder-kind bezoek een prima activiteit zijn, voor een ander kan het schadelijk zijn. Gedetineerde ouders mogen nooit rechten doen gelden aan het bezoek van kinderen. Het belang van ieder kind is recht op maatwerk. Het belang van de ouder is daaraan ondergeschikt.

Waarom is nu de tijd rijp?

Waarom hebben eerdere onderzoeken en rapporten niet tot maatregelen geleid binnen justitie? Bijvoorbeeld:

  • Save the Children (1995).
  • Project van de Reclassering voor kinderen van gedetineerden zoals:
    • “Nog honderd nachtjes slapen” (1994).
    • “Hoeveel nachtjes slapen nog?” (1995-1997).
  • Het experiment “Moeders met Kinderen in gevangenis Ter Peel” (1993-1995).
  • Het onderzoek en boek van Mevr Wolleswinkel – “Gevangen in moederschap (1997).

Ook was er rond 1996/1997 al sprake van kinderbezoek op de afdeling binnen de vooruitstrevende vrouweninrichting Amerswiel.

Zie: 2008 Kind van gedetineerde ouder (verleden-heden-toekomst).

Een medewerker van de Kinderbescherming die 1 van de 5 deelnemers uit Nederland was op het congres ‘het kind en zijn gedetineerde ouder’ 10 januari 1997 te Brussel nodigde ieder die beroepshalve in het onderwerp geïnteresseerd was uit te reageren om aan te tonen dat het onderwerp weldegelijk leefde. Daarna leek het stil te blijven.  Toch gingen o.a. exodus en gezin in balans door.

Ik wens alle kinderen van gedetineerde ouders toe dat de tijd rijp is binnen justitie om samen met andere relevante betrokkenen en instanties vanuit het belang van ieder individueel kind te kijken of en hoe gedetineerde ouders meer betrokken kunnen worden bij de opvoeding en ontwikkeling van hun kinderen.


Proef “Betere Start” succesvol

Persbericht | 10-10-2011

De proef waarin moeders tijdens en na hun detentie worden geholpen met de opvoeding van hun kinderen werkt. Dat zei staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie vandaag op basis van voorlopige resultaten van wetenschappelijk onderzoek die werden gepresenteerd tijdens het symposium ‘Vrouwen in detentie’ in de Penitentiaire Inrichting Ter Peel. Investeren in kinderen van gedetineerde ouders is van belang omdat uit onderzoek blijkt dat zij een sterk verhoogde kans lopen later ook in aanraking te komen met criminaliteit. Het symposium werd bijgewoond door Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Máxima.

Veel van de vrouwen in detentie zijn alleenstaande moeders, waardoor het effect van de detentie vaak ingrijpender is dan bij mannen.

Omdat uit onderzoek blijkt dat hun kinderen een sterk verhoogde kans lopen later zelf ook met criminaliteit in aanraking te komen, is in samenwerking met de Universiteit Utrecht in 2007 het project ‘betere start’ begonnen.

Betere start

Betere Start is gericht op opvoedondersteuning in de laatste drie maanden van detentie en daarna en gericht op moeders van kinderen tussen de twee en tien jaar. Uit de voorlopige resultaten van het onderzoek lijkt dat bij de kinderen die hebben deelgenomen aan ‘Betere Start’ de risicofactoren voor later delinquent gedrag afnemen. Ook nemen de gedragsproblemen van deze kinderen af. Bij kinderen die niet hebben deelgenomen nemen deze problemen en factoren juist toe. Tot nu toe hebben 113 moeders en 168 kinderen deelgenomen aan het onderzoek. Medio 2012 worden de definitieve resultaten verwacht.

Betere Start richtte zich in eerste instantie op het effect bij de kinderen van gedetineerde moeders. Tijdens de proef is echter gebleken dat er mogelijk ook sprake is van een vermindering van recidive bij de moeders. Naar dit effect zal nader onderzoek worden gedaan.